Het wordt eindelijk weer gezellig in Rusland. Na jaren van verfrommelde roebels in borstzakjes van platte petten en het vrijuit schieten op zakenbaasjes door corrupte smerissen komt er actie van de regering: economische delicten worden niet langer net zo zwaar gestraft als - pak'm beet - moord en verkrachting.
Dat betekent dat komende tijd zo'n 100.000 zakenlieden die verdacht werden van de lulligste feitjes - belastingontduiking, steekpenningen, kritiek op de regering - vervroegd vrijkomen, al dan niet op borgtocht. Eén van de belangrijkste wetswijzigingen van die president Medvedev heeft gedecreteerd houdt in dat de lichtere economische delinquenten niet meer in voorarrest hoeven te zitten tussen Russia's finest.
U denkt natuurlijk dat Medvedev na die hamburger met Obama is aangestoken door 's mans medemenselijkheid, maar de motivatie is iets banaler: grote investeerders blijven weg uit het Wilde Oosten uit angst voor de strafrechtelijke willekeur. Rusland vangt ongeveer eenvijfde van wat collega BRIC-landen als Brazilië en China aan investeringen binnenhalen. India trekt twee keer zoveel geld.
Zwavelzuur
Dat komt volgens zakenvrouw Yana Yakovleva, die zeven maanden vastzat omdat ze gehandeld zou hebben in verboden middelen, omdat zakendoen in Rusland op dit moment is als "zwemmen met krokodillen in een bad met zwavelzuur". Volgens haar voert het O.M. in Rusland een oorlog met het zakenleven, waarin succesvolle baasjes beschuldigd worden van de gekste dingen en alleen met een zak roebels hun naam kunnen zuiveren.
Wie als geslaagde zakenman of -vrouw de corruptie aan de kaak stelt - zoals Yakovleva deed toen een politiecommissaris een kickback verwachtte van elke verkoop die ze deed - krijgt een strafrechtelijk onderzoek aan de broek. Veel zaken worden net als die van Yakovleva uiteindelijk geseponeerd of de straffen zijn nihil, maar intussen zit het slachtoffer wel maandenlang zakjes te plakken tussen het tuig.
Yukos
Beruchtste voorbeeld van Russische klassejustitie is natuurlijk Mikhail Khodorvsky, die acht jaar moet brommen wegens een grote mond tegen Poetin belastingfraude, al is de verwachting niet dat het voormalig baasje van Yukos gaat profiteren van de wetswijzigingen; daarvoor ligt zijn zaak politiek te gevoelig.
Tragisch dieptepunt van de jacht op de zakenbaasjes was de dood eind vorig jaar van de 37-jarige Sergei Magnitsky, fiscaal jurist in Moskou voor het Londense Hermitage Capital Management. Hij werd in 2008 gearresteerd en beschuldigd van belastingfraude nadat hijzelf eerder de politie had beschuldigd van corruptie. Na een jaar in de bak stierf hij onder onopgehelderde omstandigheden; volgens een staatsonderzoek "werden zijn rechten op tijdige medische hulp geschaad". Niet alleen zijn rechten, weten we nu, maar ook zijn ingewanden.
Dat wordt allemaal anders, belooft Medvedev, die onlangs een rondje groot techgeld deed in Silicon Valley om types als Steve Jobs te wijzen op de grandioze mogelijkheden in Rusland. Gelukkig kan Apple een stukje paranoïde Sovjet-beleid wel waarderen.